Đề xuất của MPSV về lao động nền tảng và minh bạch tiền lương

Giữa tháng 3/2026, Bộ Lao động và Xã hội (MPSV) giới thiệu hai dự thảo luật sẽ đem lại thay đổi quan trọng cho người sử dụng lao động, nền tảng số và người tự kinh doanh. Các dự thảo đưa ra quy tắc mới về lao động nền tảng và chuyển hóa chỉ thị về minh bạch tiền lương.

Công ty luật chúng tôi xin tóm tắt:

#1 – ĐỊNH NGHĨA MỚI VỀ LAO ĐỘNG PHỤ THUỘC

Dự thảo Luật lao động nền tảng (ZOPP) sẽ thay đổi định nghĩa lao động phụ thuộc trong Bộ luật Lao động. Tác động vì vậy không chỉ giới hạn ở nền tảng số.

Bốn dấu hiệu hiện nay dự kiến được thu hẹp thành hai dấu hiệu chính: quan hệ cấp trên–cấp dưới và làm việc nhân danh người sử dụng lao động. Quan hệ cấp trên–cấp dưới được đánh giá theo bốn dấu hiệu phụ: tổ chức công việc, giám sát thực hiện, làm việc theo chỉ dẫn và làm việc trong giờ lao động.

Trong thực tiễn, thời gian làm việc có thể là dấu hiệu phân biệt quan trọng giữa lao động phụ thuộc và hợp tác thực sự độc lập. Việc trực tiếp thực hiện công việc sẽ không còn là dấu hiệu định nghĩa. Theo dự thảo, cung cấp phúc lợi cho người tự kinh doanh không tự nó dẫn đến phân loại lại nếu các dấu hiệu lao động phụ thuộc không được đáp ứng.

#2 – SUY ĐOÁN CÓ THỂ BÁC BỎ VỀ QUAN HỆ LAO ĐỘNG

Lao động nền tảng sẽ áp dụng suy đoán có thể bác bỏ về sự tồn tại của quan hệ lao động cơ bản.

Nếu có sự kiện hợp lý cho thấy các dấu hiệu lao động phụ thuộc được đáp ứng, nền tảng hoặc trung gian phải chứng minh ít nhất một dấu hiệu không tồn tại.

Điều này có thể siết chặt đáng kể mô hình dựa trên người tự kinh doanh khi thực tế hợp tác mang bản chất việc làm.

#3 – TRÁCH NHIỆM CỦA NỀN TẢNG ĐỐI VỚI TRUNG GIAN

Theo dự thảo, nền tảng và trung gian chịu trách nhiệm liên đới hoàn thành nghĩa vụ ZOPP đối với người lao động nền tảng có hợp đồng với trung gian.

Nền tảng còn chịu trách nhiệm riêng bảo đảm trung gian thực hiện nghĩa vụ liên quan với cơ quan hành chính sau khi có quyết định phân loại lại có hiệu lực. Vi phạm có thể bị phạt đến 3 triệu Kč. Việc miễn trách nhiệm chỉ được đề xuất cho cơ chế này và đòi hỏi chứng minh đã thực hiện “mọi nỗ lực”.

Trong thực tế cần quy định bằng hợp đồng về nghĩa vụ thông tin và hợp tác của trung gian, cơ chế kiểm soát, chế tài hợp đồng và quyền truy đòi.

#4 – MINH BẠCH VÀ GIÁM SÁT CỦA CON NGƯỜI ĐỐI VỚI QUẢN LÝ BẰNG THUẬT TOÁN

Dự thảo quy định minh bạch quản lý bằng thuật toán và giám sát của con người đối với hệ thống tự động, đặc biệt trong phân công việc, đánh giá hiệu suất, trả thù lao và chấm dứt hợp tác.

Đối với quyết định nghiêm trọng nhất như chấm dứt hợp đồng, hạn chế hoặc xóa tài khoản, không trả thù lao, sẽ loại trừ quyết định hoàn toàn tự động. Người lao động nền tảng có quyền được giải thích và xem xét bởi con người.

Trước khi xử lý dữ liệu bằng hệ thống tự động phải thực hiện DPIA. Quy tắc mới về thông tin và tham vấn khi triển khai hệ thống tự động không chỉ áp dụng cho nền tảng: theo dự thảo, còn áp dụng chung cho người sử dụng lao động dùng hệ thống tự động, thường trong kho, logistics hoặc tổng đài.

#5 – SONG SONG: MINH BẠCH TIỀN LƯƠNG

Chuyển hóa chỉ thị minh bạch tiền lương dự kiến mang lại:

• cấm tìm hiểu lịch sử tiền lương của ứng viên,
• nghĩa vụ thông báo trước khoảng lương được đề xuất,
• yêu cầu hệ thống trả lương khách quan, không phân biệt đối xử,
• báo cáo dần chênh lệch lương nam–nữ theo quy mô người sử dụng lao động:
  • từ 2028 với đơn vị có từ 150 lao động,
  • từ 2031 với đơn vị có 100–149 lao động,
  • dưới 100 lao động không bắt buộc báo cáo.

HIỆU LỰC

Theo dự thảo, ZOPP có hiệu lực ngày 1/12/2026; một số nghĩa vụ ghi nhận lao động nền tảng áp dụng từ 1/1/2027.

Minh bạch tiền lương dự kiến có hiệu lực cơ bản từ 1/1/2027, còn báo cáo chênh lệch lương triển khai dần theo quy mô người sử dụng lao động.

Toàn văn MPSV và bài trình bày các thay đổi đề xuất có trên trang của Bộ.

Nếu quan tâm dịch vụ luật lao động, liên hệ info@stuchlikova.com để đặt buổi tư vấn ban đầu không ràng buộc.